Her yıl milyonlarca ton gıda çöpe gidiyor

Haber Üsküdar: Hacer Gül Tepe

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı (TİSVA) tarafından hazırlanan İsraf Raporu’na göre, Türkiye'de de gıda israfı yıllık 23 milyon tona ulaşmış durumda.

Anadolu Ajansı tarafından haberleştirilen rapora göre, “Ülkede bir yılda kişi başına çöpe atılan yiyecek miktarının 102 kilogram olduğu tahmin ediliyor.” Gıda israfının büyük kısmını sebze ve meyveler oluşturuyor. Üretilen meyve ve sebzelerin yaklaşık yüzde 35'i sofraya ulaşamadan çöpe gidiyor. Gıda israfı en çok evlerde, hizmet sektöründe, perakendede ve dağıtım süreçlerinde görülüyor.

Rapor, günlük ortalama 12 milyon ekmeğin çöpe atıldığı Türkiye'de, yıllık rakamın 4 milyar 380 milyon ekmeğe denk geldiğini ortaya koyuyor.

Semt pazarı akşam saatlerinde çöplüğe dönüyor

İstanbul’daki bir semt pazarında akşam saatlerinde tezgâhlar toplanırken, kasalarda hâlâ yenilebilir onlarca kilo meyve ve sebze duruyor. Bu ürünlerin büyük bölümü biraz sonra çöpe gidecek. Pazarcı Arif Abiye, bu ürünlerin neden çöpe gittiğini sorduğumda, insanların hafif kusurlu veya hafif çürümüş ürünleri almak istemediklerini, akşama doğru ürün fiyatları neredeyse yarı yarıya düşmesine rağmen bu ürünleri satamadıklarını söylüyor.

Benzer bir tablo marketlerde de görülüyor. Son kullanma tarihi geçen ürünler, yasal düzenlemeler gereği doğrudan imha ediliyor. Bazı marketlerde bu ürünlerin değerlendirilmesine yönelik herhangi bir sistem bulunmuyor. Bir zincir marketin şube müdürü olan Elif Sarıoğlu, maddi durumu iyi olmayan ailelerle bir whatsapp grubu kurduklarını, son kullanma tarihi yaklaşan ürünleri bu gruptan paylaştıklarını ve insanların bu durumdan faydalandıkları anlatıyor. Fakat bu durum zincir marketin tepe yönetimi tarafından yasaklandığı için bildirimler gizli yapılıyor. Onlara göre bu ürünler çöpe gitmeli!

İsrafla mücadele ediyorlar

Beylikdüzü’nde faaliyet gösteren Yenir Market, döngüsel market anlayışı ile israfa karşı mücadele veriyor. Bu markette ambalajı yırtık, tavsiye edilen tüketim tarihi ve son kullanma tarihi yaklaşmış ürünler indirimli olarak satışa sunuluyor. Marketin web sayfasında yapılan iş şöyle anlatılıyor:

“Yenir olarak, 2020 yılında ‘İsraf Savaşçıları’ mottosu ile çıktığımız yolculuğumuzda bugün; iş ortaklarımızdan topladığımız atıl ürünleri yönetmeliklere uygun olarak kontrollerini sağladıktan sonra online ve perakende market noktalarımıza taşıyor, hala tüketime ve kullanıma uygun olan ürünleri yüksek indirimlerle tüketici ile buluşturup israfını engelliyoruz. Türkiye çapında anlaşmalı olduğumuz 200’ün üzerinde üretici, toptancı ve perakendeci firmanın; ambalajı hasarlı, tavsiye edilen tüketim tarihleri yaklaşmış ya da geçmiş, stok fazlası veya delist olan fakat hala insani tüketime ve kullanıma uygun olan tüm gıda ve gıda dışı ürünlerini (tekstil, ev bakım, kişisel bakım, elektronik vb.) topluyor ve kendi tesislerimizde ürünlerin kontrolünü sağlayarak uygun bulunan ürünleri yüksek indirimler ile perakende satış noktalarımıza ulaştırıyor, kalan diğer ürünleri ise hayvan yemi, kompost gibi çözümler ile sıfır atık olarak döngüsünü tamamlıyoruz.”